मकवानपुरे सान

भानुभक्त आचार्य
यो साता मकवानपुरको सानको रूपमा रहेको हेटौंडा कपडा उद्योग सञ्चालन गर्ने विषयमा
सबै राजनीतिक दलहरूले कपडा उद्योग चलाउने बिषयमा प्रतिबद्धता देखाएका
छन् । त्यो कति साँचो छ भन्ने कुरामा पनि शंका नउठ्ला भन्न सकिन्न । डा. बाबुराम भट्टराई अर्थमन्त्री भएको समयमा हेटौंडा कपडा उद्योग चलाउने भनेर सबै तयारी
गरिसकेको अवस्थामा एमाले नेतृत्वको सरकारले फेरि खारेजीको प्रक्रियामा लगेको कपडा उद्योगको अवस्था बारे ब्यापक बहस गरिनु जरुरी छ । उद्योग सञ्चालन भएपछि फेरि अर्को दलको सरकारले खारेजी ग्यारेन्टी कसले दिने ? सरकार फेरिएपिच्छे भर्ती केन्द्र नहोला भन्ने कुरामा कसरी विश्वस्त हुने ?
उद्योगमा कामदार कर्मचारीहरूले सङ्गठन बनाएर चरम राजनीति गर्ने छैनन् र उद्योगको मुनाफाको अवस्था हेरेर मात्र सेवा सुविधाको माग गर्ने छन् भन्ने कुरामा कसरी आश्वस्त हुने ? मजदुरहरूले उद्योगमा मनैदेखि काम गर्नेछन् भन्ने निश्चितता कसले दिने ? यस्ता धेरै प्रश्नहरू छन् हेटौंडा कपडा उद्योगको सन्दर्भमा । फेरि पनि हेटौंडा कपडा उद्योग संचालन भएको अवस्थामा हेटौंडा बजारमा हरेक महिना तीन करोड रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार बृद्धि हुनेछ ।
हेटौंडा कपडा उद्योगले विगतमा निकालेको गुणस्तरको कपडाको बजार नेपालमा धेरै छ । विदेशी कपडा आयात गर्नुभन्दा स्वदेशी उत्पादनलाई बढावा दिनु जरुरी पनि
छ । बार्षिक चार सय अर्ब रुपैयाँ ब्यापार घाटा सहनु पर्ने मुलुकको नियतिलाई हेटौंडा कपडा उद्योगले केही राहत दिनेछ । मुलुकका सबै युवा जति वैदेशिक रोजगारीमा जाने र त्यसबाट आएको पैसाले किनेर व्यबहार धान्ने क्रम कहिलेसम्म जारी राख्ने ? त्यसैले मुलुकमा हेटौंडा कपडा उद्योगजस्ता एक दर्जन कपडा उद्योग सञ्चालन हुनु जरुरी छ ।
ग्रामीण क्षेत्रमा खेर गइरहेको पाखापखेरामा कपास खेती गर्नु जरुरी छ । कपास भारतसँग किनेर नेपालमा कपडा उत्पादन गर्नुको पनि खासै अर्थ छैन । हामी आयातमुखी बन्दै गएका छौं । हाम्रो समाजले यसलाई गम्भीरतापूर्बक विश्लेषण गरेको छैन । विगतका दिनमा नेपालले जुन जुन उत्पादन निर्यात गरेको थियो त्यो सबै आयात गर्नुपर्ने बाध्यता बनेको छ अहिले । त्यसैले आयात गर्ने प्रवृत्तिलाई निरुत्साहित गर्नका लागि पनि हेटौंडा कपडा उद्योगमा राजनीति नगरी उत्पादन गर्ने र मुनाफा आर्जन गर्ने काम गर्नुपर्छ । उद्योगले जति धेरै मुनाफा आर्जन गर्छ त्यही अनुपातमा कामदार कर्मचारीलाई सेवा सुविधा दिने संस्कारको बिकास गर्न सकेको खण्डमा सबै उद्योगले राहत पाउनेछन् ।
फेरि बहस सुरु भएको छ । कपडा उद्योग चलाउने प्रयास नराम्रो होइन । नराम्रो त हाम्रो प्रवृत्ति हो । एउटै छानामुनी एक हजार महिलाले रोजगारी पाएको हेटौंडा कपडा उद्योगको नियति हिजोको जस्तै फेरि पनि नहोला भन्ने कुराको ग्यारेन्टी कसले लिने भन्ने सवाल उठ्न सक्छ । एउटै छानामुनि रहेको मेसिनमा कपास हालेपछि तयारी कपडा उत्पादन भएर निस्कने हेटौंँडा कपडा उद्योग जस्तो अर्को उद्योग नेपालमा थिएन । जतिबेलाको सरकारले हेटौंडा कपडा उद्योगको सबै खोले दायित्व भुक्तानी गर्दै उद्योग सटडाउन गर्ने निर्णय गर्दै थियो । बजारमा १५ रुपैयाँमा किन्न पाइने कुचोको बील हेटौंडा कपडा उद्योगमा पुग्दा ७५ रुपैयाँको हुन्थ्यो । यो त एउटा सामान्य उदाहरण मात्र हो कुचोको । कपडा उद्योगले बजारमा खरिद गर्ने सबै सामानको बिलिङ कसरी हुने गरेको थियो भन्ने उदाहरण कुचोको जस्तै जस्तै थियो । १५ रुपैयाँको सामान किन्दा ५ रुपैयाँसम्म भ्रष्टाचार भएको भए त्यो सÞय हुने थियो होला तर, हेटौंडा कपडा उद्योगमा रहेका प्रशासकहरूको नियति त्यस्तो थिएन । कपडा उद्योगलाई दुहुनो गाई मात्र बनाईएन । घाँसै नहाली दुहुन खोजियो र गाई मरेको जस्तै हो ।