मान्छेभित्रका व्यक्तिसत्ता

सुवास खनाल
एउटा गजबको विषय यो बनेको छ कि — मानौँ हामी राजनीति र राजनेतालाई गाली गरेपछि स्वर्ग वा अन्य त्यस्तै आकर्षक ठाउँको टिकेट मिल्छ । राजनीति आफैँमा गलत वस्तु होइन । बरु यो अत्यन्त आवश्यक पक्ष हो । हामी राजनीतिलाई आवश्यकताभन्दा बढी उचालिरहेछौँ । कुनै पनि विषयको महŒव त्यत्ति बेला झल्किन्छ, जब अर्को पक्षले त्यसलाई सबलताका साथ महŒव दिन सुरु गर्दछ । हाम्रो दृष्टिकोणका कारण नै हामीमाथि राजनीति हावी भइरहेछ । हामी यसलाई अनावश्यक महŒव
दिइरहेछौँ । हरेक मान्छेभित्र आÇनो व्यक्तिसत्ता हुन्छ । हामीले त्यसलाई प्रयोग गरियो भने कुनै सेलुलर इनर्जी रूपमा त्यसले व्यक्तिसत्तास्वरुप काम गर्न सक्छ । यो शक्ति लेखकीय सत्तामा रहेर कुनै सर्जकले उपयोग गर्न सक्छ । व्यक्ति सत्ताको समूहीकरणले देशलाई सही मार्गनिर्दिेशक राज्यसत्ताको प्रतिपक्ष समूह निर्धारण हुने अवस्था सिर्जना हुने  देखिन्छ । विश्वमा यो पक्षीय चेतना स्तर पनि बिस्तारै वृद्धि हुँदै गइरहेको छ । हामी बढी राजनीतिक भएर बिग्रिरहेका छौँ । गलत देख्दादेख्दै हामी झिना स्वार्थ साँध्नका निम्ति राजनैतिक भुत्ते करौँतीमाथि विश्वास भरिरहेछौँ । हामी हाम्रो स्वमाथि कुनै विश्वासको प्रतिमूर्ति खडा गर्ने पक्षमा छैनौँ । के यो सम्भव छैन कि कुनै कर्मप्रति इमान्दार व्यक्तिलाई राजनीतिक पखेटामा भएको रङ होइन कर्मको आधारमा मूल्याङ्कन गर्न सकियोस् ।
हामी हाम्रो गल्तीलाई कुनै अर्कोप्रति औँल्याउन नेताहरूलाई औँलो ठड्याउँछौँ । यसरी नेता जुन बनेर गएको हुन्छ त्यो पनि हामीबीचबाटै निक्लेको प्रोडक्ट हो, न कि कुनै दोस्रो ग्रहबाट झिकाइएको हो । यसैले उसलाई हाम्रै चेतनाशक्तिले हो बन्धनमा राख्न सक्ने । चुनाव आइरहेको छ । देशसँग अहिले यसको विकल्प छैन । बुख्याँचा अनुहार बोकेका राजनीतिक व्यक्तित्वहरू फेरि अर्काेपटक हाम्रो अघि निउरीमुन्टी न गर्न आइपुग्छन् । उनीहरूको भोट माग्ने शैली पनि गतिलो हुनेछ यसपटक । हामीले सबै किसिमको गल्ती ग¥यौँ, यसमा माफी चाहन्छौँ । अब एकपटक हामीलाई जिताउनुहोस् । गल्ती गर्नेलाई त कार्बाही गर्ने हो कि माफी दिएर फेरि अर्को पटक अर्को भयानक गल्ती गर्ने सुअवसर प्रदान गर्ने ?
हामीले प्रयोग गर्ने नाममा अनेक प्रयोग गरिसकेका छौँ । चोरको हातमा चाबी दिने प्रयोग पनि गरेकै हो । देशमा कुन शासन पद्धतिको विकास गर्ने भन्ने विवाद र उल्झनमै समय Çयाँकेका छौँ । सही प्रणालीको विकास हुने र त्यसले सही निकास दिने भन्ने कुरा कुनै स्वप्नमहलजस्तो मात्र भइरहेछ । मूलतः हाम्रो आआÇनो ससाना वा ठुल्ठुला कमजोरीकै परिणामस्वरुप यस्तो विषमताको स्थिति सिर्जना भएको छ ।
विषमता वा असहजपन जे होस् मानिसलाई सपना देख्न कसैले छेक्न सक्दो रहेनछ । सपना मानिसको एउटा दिशाबोध पक्कै हो । हामीसँग केही दुखद् यथार्थहरू छन्, यसमा कमेन्ट गर्नुपर्ने कुनै पक्ष छैन । तर हामी समाज परिवर्तनको युगबोधमा भने छौँ । यसमा सचेत प्रयासको जरुरी पर्दछ । हामीले गर्ने अबको यात्रा पुरानो किसिमकै दिग्भ्रमित र असचेत रÞयो भने फेरि पनि हामी कहीँ पुग्नेवाला छैनौँ । अब हामीमा दायित्वबोध र अधिकारप्रति सचेत दिमागी भाँडो निर्माण गर्नु आवश्यक छ । र त्यो भाँडो चुहुने नहोस् ।